ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่

ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่
บ้านหนองไผ่ หมู่ที่ 9 ตำบลเขาชนกัน อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์
โดย นายณรงค์ จันทร์เมือง นักวิชาการพัฒนาชุมชนชำนาญการ

การก่อเกิดศูนย์เรียนรู้ชุมชน
บ้านหนองไผ่ เป็นหมู่บ้านที่ถือว่ามีการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชนมานานแล้ว ซึ่งเมื่อประมาณปี พ.ศ.2536 ชาวบ้านหนองไผ่ ได้รวมตัวกันเพื่อปรึกษาหารือเกี่ยวกับการแก้ไขปัญหาของหมู่บ้านใน การขาดแคลนเงินทุนสำหรับการประกอบอาชีพ และทางหมู่บ้านจึงได้ดำเนินการจัดตั้ง กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตขึ้นมา
เพื่อส่งเสริมให้ชาวบ้านมีการออมทรัพย์ และเพื่อเป็นงินกองทุนหมู่บ้านสำหรับ ให้สมาชิกได้กู้ยืมไป ประกอบอาชีพ และเมื่อผ่านไปประมาณ 2-3 ปี บ้านหนองไผ่ก็ได้จัดตั้งชมรมผู้ปลูกมะลิขึ้น โดยมีสมาชิกเป็นชาวบ้านที่ปลูกมะลิเพื่อจำหน่าย ซึ่งในการดำเนินงานของกลุ่มทั้ง 2 กลุ่ม สมาชิกหรือชาวบ้าน ได้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันตลอดเกี่ยวกับการพัฒนากลุ่มให้เกิดความเข้มแข็ง ซึ่งถือว่าเป็นจุดเรียนรู้ของบ้านหนองไผ่ ปี 2553 สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอแม่วงก์ ได้คัดเลือกหมู่บ้านหนองไผ่ เป็นหมู่บ้านเป้าหมายหลัก ของพัฒนากร หมู่บ้านเป้าหมายหลักของอำเภอแม่วงก์ พัฒนากรประจำตำบลเขาชนกัน จึงได้ กำหนดกิจกรรมที่จะเข้าไปส่งเสริมใน หมู่บ้าน ได้แก่ การพัฒนาหมู่บ้านให้เป็น หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ การ ขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชน การพัฒนา ผู้นำชุมชน และการจัดระเบียบหมู่บ้าน โดยใช้แนวทางการบูรณาการกิจกรรมทั้งหมดเข้าด้วยกัน โดยยึดแนวทาง “สร้างพลังชุมชน ใช้พลังชุมชน ในการพัฒนาชุมชน” เพื่อให้หมู่บ้านเกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน

ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ซึ่งถือว่าหมู่บ้านมีการดำเนินงานอยู่บ้างแล้ว ได้แก่ มีอาคารสำหรับประชุมพูดคุย แลกเปลี่ยนการหาแนวทาแก้ไขปัญหา ของหมู่บ้าน เป็นที่จัดประชุม อบรม ของหน่วยงานต่างๆ กระบวนการขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชน บ้านหนองไผ่ ก่อนดำเนินการขับเคลื่อนกิจกรรมการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน พัฒนากรได้เข้าไปศึกษาต้นทุนของหมู่บ้านที่มีอยู่ว่ามีอะไรบ้าน คือ การสำรวจกิจกรรมต่างๆ ซึ่งปรากฏว่า บ้านหนองไผ่ ถือเป็นหมู่บ้านที่ต้นทุนอยู่แล้วสูง ซึ่งได้แก่
1. ผู้นำชุมชน ผู้นำชุมชนบ้านหนองไผ่โดยเฉพาะผู้ใหญ่บ้านเป็นนักพัฒนาโดยแท้จริง อดีตเคยเป็นผู้นำอ่าสาพัฒนาชุมชน (ผู้นำ อช.) ประธานชมรมอาสาพัฒนาชุมชนอำเภอแม่วงก์ สมาชิก อบต.
2. กลุ่มองค์กร จากการสำรวจก่อนจะดำเนินการ บ้านหนองไผ่มีกลุ่มองค์กร ได้แก่ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กองทุนหมู่บ้าน ชมรมปลูกมะลิ ร้านค้าชุมชน วิทยุชุมชน
3. มีอาคารสถานที่ สำหรับใช้ประชุม 1 หลัง
4. มีระบบคอมพิวเตอร์สำหรับใช้ในการดำเนินกิจกรรมของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต
การสร้างพลังชุมชน เพื่อการขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชน
การสร้างพลังชุมชน เป็นกระบวนการสร้างความพร้อมของหมู่บ้าน เพื่อให้หมู่บ้านมีความพร้อมสำหรับการขับเคลื่อน กิจกรรมศูนย์เรียนรู้ชุมชน ซึ่งเป็นกระบวน การสร้างความรู้ ความเข้าใจ ให้กับหมู่บ้าน ซึ่งจะทำหมู่บ้านมีความต้องการที่จะดำเนิน การโดยตนเองที่จะทำให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน
1.) การประชุมจัดเวทีประชาคมหมู่บ้าน เพี่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน
2.) หมู่บ้านมีความรู้ ความเข้าใจ ในการดำเนินงาน ให้หมู่บ้านดำเนินการคัดเลือกแกนนำหมู่บ้านที่จะมาขับเคลื่อนกิจกรรมศูนย์เรียนรู้ชุมชน “คณะกรรมการบริหารศูนย์ชุมชน” สำหรับบ้านหนองไผ่ ในเวทีประชาคมได้เสนอให้หัวหน้าคุ้มแต่ละคุ้ม (มีทั้งหมด 10 คุ้ม) เข้าเป็นกรรมการศูนย์ และได้คัดเลือกให้ผู้ใหญ่บ้าน นายเสถียรพงษ์ ครบุรี เป็นประธานศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ (เป็นการบูรณาการกิจกรรมเศรษฐกิจพอเพียงที่มีการจัดคุ้มบ้าน) ซึ่งประกอบด้วย
2.1 คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน จำนวน 15 คน
2.2 ที่ปรึกษา จำนวน 8 คน
3.) ศึกษาดูงานศูนย์เรียนรู้ชุมชนที่ดีเด่น หลังจากหมู่บ้านมีความรู้ ความเข้าใจ ในการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน มีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารศูนย์เรียน รู้ชุมชน มีคณะที่ปรึกษา หมู่บ้านโดย
คณะกรรมการบริหาร และคณะที่ปรึกษา ของศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ได้เดินทางไปศึกษาดูงานเกี่ยวกับการ ดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน ณ บ้านหัวแหลม ตำบลหาดทะนง อำเภอเมือง จังหวัดอุทัยธานี จากการศึกษาดูงาน คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน ได้มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชนของบ้านหัวแหลม ทำให้มีแนวทางที่จะนำมาขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชน ในการสร้างพลังชุมชน สำหรับการขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ซึ่งได้แก่ การสร้างความรู้ ความเข้าใจ ให้แก่หมู่บ้าน การคัดเลือกคณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน ที่ปรึกษาศูนย์เรียนรู้ชุมชน ทำให้กระบวนการสร้างพลังชุมชนสำหรับการขับเคลื่อนการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชนมีความพร้อมที่จะขับเคลื่อนแล้ว ใช้พลังชุมชน ในการพัฒนาชุมชน กระบวนการต่อไป คือ การใช้พลังชุมชน (คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน ที่ปรึกษา หรือแกนนำหมู่บ้าน) ที่ผ่านกระบวนการพัฒนา (ผ่านการอบรม การศึกษาดูงาน) ไปขับเคลื่อนการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน ได้แก่
1. คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน แกนนำหมู่บ้าน ร่วมกันสำรวจปราชญ์ชาวบ้านของหมู่บ้าน เพื่อจัดเก็บเป็นข้อมูลสำหรับการเรียนรู้ของหมู่บ้าน
2. การสำรวจ/คัดเลือก ปราชญ์ชาวบ้านของหมู่บ้านเพื่อกำหนดเป็นจุดเรียนรู้ของหมู่บ้าน คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน แกนนำหมู่บ้าน ร่วมกันพิจารณาคัดเลือกปราชญ์ชาวบ้านที่สามารถถ่ายทอดความรู้เพื่อกำหนดเป็นจุดเรียนรู้ประเภทต่างๆ ของหมู่บ้าน
3. ปรับปรุงศูนย์เรียนรู้ชุมชน ตามที่ได้นำเสนอไปเบื้องต้นแล้วว่า บ้านหนองไผ่ มีศูนย์เรียนรู้ชุมชนอยู่แล้ว คือ มีอาคาร จำนวน 1 หลัง ซึ่งใช้เป็นที่เรียนรู้ของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต และชมรมปลูกมะลิ
3.1 อาคาร/สถานที่ตั้งศูนย์เรียนรู้ชุมชน
1) อาคารศูนย์เรียนรู้ชุมชน 1 ซึ่งเป็นอาคารหลังเก่าของกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ทางคณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน ได้ปรับปรุงเป็นอาคารไว้สำหรับการดำเนินกิจกรรมของศูนย์เรียนรู้ชุมชน ได้แก่
- สำหรับการถ่ายทอด การเรียนรู้ ที่ต้องใช้ระบบคอมพิวเตอร์ การเรียนรู้โดยใช้สื่อวีดีทัศน์
- จัดเก็บสื่อต่างๆ ที่เป็น วีดีทัศน์ แผ่น CD
- ระบบคอมพิวเตอร์และเครื่องฉายวีดีทัศน์
- ข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.)
- แผนชุมชน
- แหล่งเรียนรู้ด้าน กองทุนชุมชน ได้แก่ ลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กองทุนหมู่บ้าน กองทุน กข.คจ. ประจำหมู่บ้าน ชมรมปลูกมะลิ
- ห้องสมุดขนาดเล็ก
2) อาคารศูนย์เรียนรู้ชุมชน 2 ซึ่งเป็นอาคารที่ทางหมู่บ้านสร้างขึ้นมาใหม่ ซึ่งเป็นอาคารที่ขึ้นมาสำหรับไว้ใช้การเรียนรู้ที่ต้องใช้พื้นที่ ซึ่งประกอบด้วย
- ไว้สำหรับการประชุม จัดเวที ของหมู่บ้าน ซึ่งเป็นเวทีขนาดใหญ่
- ไว้สำหรับการเรียนรู้การสาธิต
- บอร์ด/นิทรรศการ จุดเรียนรู้ต่างๆ ของหมู่บ้าน/ตำบล
3.2 การจัดทำบอร์ด/นิทรรศการ จุดเรียนรู้/แหล่งเรียนรู้ โดยหมู่บ้านได้จัดทำบอร์ด/ นิทรรศการเพื่อประชาสัมพันธ์ติดไว้ที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชน ซึ่งประกอบด้วยภาพกิจกรรม สถานที่ติดต่อ
4. การกำหนดกฎระเบียบ/ข้อบังคับของศูนย์เรียนรู้ชุมชน สำหรับกฎระเบียบ/ข้อบังคับ การใช้ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ เกิดจากการที่คณะกรรมการบริหารศูนย์ได้ไปศึกษาดูงาน และศึกษาจากศูนย์เรียนรู้อื่นที่ดำเนินการมาแล้วและนำมาปรับใช้กับหมู่บ้าน โดยคณะกรรมการบริหารศูนย์/แกนนำชุมชน ร่วมกันร่างและพิจารณาจัดทำขึ้น
5. ทีมจัดการความรู้ของศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ทางหมู่บ้านได้พิจารณาคัดเลือกคณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน จำนวน 5 คน เพื่อเป็นทีมจัดการความรู้ของศูนย์เรียนรู้ มีหน้าที่ในการถอดบทเรียนในเรื่องต่างๆ เก็บไว้ศึกษาเรียนรู้ของศูนย์ และการประชาสัมพันธ์ โดยมีพัฒนากรประจำตำบลร่วมเป็นทีมจัดการความรู้ของศูนย์ด้วย ซึ่งทีมการจัดการความรู้ของศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ประกอบด้วย
5.1 นายเสถียรพงษ์ ครบุรี
5.2 นางฐิติพร แย้มศรี
5.3 นายสุวัฒน์ สีลาดเสา
5.4 นายม้วน นามจังหรีด
5.5 นายโกมินทร์ เสมอจิตร
5.6 นายณรงค์ จันทร์เมือง พัฒนากรประจำตำบลร่วมเป็นทีมงานและพี่เลี้ยง
ผลการดำเนินงานการขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชน บ้านหนองไผ่
หลังจากเข้าไปส่งเสริม สนับสนุน การขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ หมู่บ้านได้มีการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน ซึ่งสามารถสรุปผลการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ดังนี้
องค์กร การขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชน

ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ มีองค์กรหรือคณะทำงาน เพื่อรับผิดชอบในการขับเคลื่อนกิจกรรมของศูนย์เรียนรู้ชุมชน เพื่อให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพและการมีส่วนร่วมของหมู่บ้านมากที่สุด ประกอบด้วย
1. คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน มีหน้าที่ในการกำหนดเป้าหมาย วางแผนการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ การสร้างจุดเรียนรู้ ข้อมูลข่าวสาร ส่งเสริมกิจกรรมการเรียนรู้ตาม ความต้องการของสมาชิก คณะกรรม การบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ มีจำนวน 15 คน โดยมี นายเสถียรพงษ์ ครบุรี ผู้ใหญ่บ้าน เป็นประธานศูนย์ฯ
2. ที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน มีหน้าที่ในการให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชนแก่คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน ซึ่งบุคคลที่มีความรู้ ความสามารถ ทั้งภายในหมู่บ้าน และนอกหมู่บ้าน มีจำนวน 8 คน ประกอบด้วย
2.1 นายสัมพันธ์ เที่ยงทอง ที่ปรึกษา
2.2 นางประณีต เลิศสงคราม ที่ปรึกษา
2.3 นายสมพาน จันทาสี ที่ปรึกษา
2.4 นางกำไล กัณธิยะ ที่ปรึกษา
2.5 นางสุธิดา เสถียร ที่ปรึกษา
2.6 นายสมคิด นงวิหก ที่ปรึกษา
2.7 นายณรงค์ จันทร์เมือง ที่ปรึกษา
2.8 นางศตพร สะศรีแสง ที่ปรึกษา
3. ทีมจัดการความรู้ เป็นคณะทำงานที่ทำหน้าที่ในการจัดการความรู้ของศูนย์เรียนรู้ชุมชน มีจำนวน 6 คน ประกอบด้วย
3.1 นายเสถียรพงษ์ ครบุรี
3.2 นางฐิติพร แย้มศรี
3.3 นายสุวัฒน์ สีลาดเสา
3.4 นายม้วน นามจังหรีด
3.5 นายโกมินทร์ เสมอจิตร
3.6 นายณรงค์ จันทร์เมือง พัฒนากรประจำตำบลร่วมเป็นทีมงานและพี่เลี้ยง
4. แผนงาน คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน ร่วมกับที่ปรึกษา ได้กำหนดแผนงานเป็นกรอบใหญ่ๆ เกี่ยวกับการขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชนไว้ ดังนี้
4.1 การพัฒนาด้านข้อมูล ข่าวสาร การจัดบอร์ด นิทรรศการ เพิ่มเติม
4.2 ส่งเสริมการใช้ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเป็นศูนย์กลาง ได้แก่ เวทีประชาคมหมู่บ้านทุกเดือน เป็นที่อบรม ประชุมกลุ่มของหมู่บ้าน และหน่วยงานต่างๆ
4.3 จัดสาธิต การเรียนรู้ในด้านต่างๆ ตามที่สมาชิกต้องการ
4.4 การเปิดให้บริการอินเตอร์เน็ต
4.5 การจัดเก็บองค์ความรู้ของปราชญ์ชาวบ้าน
4.6 การถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นแก่กลุ่มเยาวชน
4.7 การประชาสัมพันธ์ในรูปแบบต่างๆ
5. ระเบียบข้อบังคับ ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ได้กำหนดระเบียบข้อบังคับของศูนย์ไว้ ซึ่งเกิดจากสมาชิกร่วมกันกำหนดการใช้ศูนย์เรียนรู้ชุมชน และสมาชิกทุกคนจะต้องปฏิบัติตามระเบียบที่กำหนดไว้ ทางศูนย์ได้กำหนดระเบียบข้อบังคับศูนย์ไว้ จำนวน 6 หมวด ได้แก่ หมวดข้อความทั่วไป หมวดวัตถุประสงค์และบทบาทหน้าที่ หมวดคณะกรรมการ หมวดว่าด้วยสมาชิกศูนย์ หมวดว่าด้วยการดำเนินงานศูนย์เรียนรู้ชุมชน และหมวดการเงินและทรัพย์สินของศูนย์เรียนรู้ชุมชน
โดยในแต่ละหมวดก็จะเป็นข้อบังคับ แนวทางปฏิบัติการดำเนินงานของศูนย์เรียนรู้ชุมชน ซึ่งระเบียบข้อบังคับดังกล่าวจะมีการปรับปรุงปีละ 1 ครั้ง
อาคาร/สถานที่
ปัจจุบันศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ มีอาคารศูนย์เรียนรู้ชุมชนที่ถาวร ที่เป็นเอกเทศ มีพื้นที่ทำงาน มีพื้นที่เก็บข้อมูล พื้นที่การเสนอข้อมูล และเป็นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ของคนในหมู่บ้าน จำนวน 2 อาคาร ประกอบด้วย
1. อาคารศูนย์เรียนรู้ชุมชน 1 เป็นอาคารเดิมที่มีอยู่แล้ว ซึ่งเดิมทางหมู่บ้านใช้เป็นที่ทำการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต
ชมรมปลูกมะลิ ซึ่งคณะกรรมการ ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ได้ ปรับปรุงและจัดเป็นศูนย์เรียนรู้ชุมชน
ภายในศูนย์เรียนรู้ชุมชน 1 มีกิจกรรม และการแสดงข้อมูล ดังนี้
1.1 ใช้สำหรับการประชุม จัดเวทีประชาคม ที่มีผู้เข้าร่วม จำนวนไม่เกิน 40 คน
1.2 เป็นจุดเรียนรู้ด้านกองทุนชุมชน ซึ่งประกอบด้วย กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กองทุนหมู่บ้าน กองทุน กข.คจ.ประจำหมู่บ้าน
1.3 เป็นจุดเรียนรู้เกี่ยวกับการปลูกมะลิเพื่อจำหน่าย ของชมรมมะลิบ้านหนองไผ่
1.4 เป็นสถานเรียนรู้ของหมู่บ้านที่จะต้องใช้สื่อวีดีทัศน์ เป็นที่ตั้งระบบคอมพิวเตอร์ ระบบอินเตอร์เน็ต
1.5 ระบบข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) / กชช.2ค ของหมู่บ้าน
1.6 แผนชุมชน
1.7 ห้องสมุดขนาดเล็กสำหรับราษฎรในหมู่บ้าน
2. อาคารศูนย์เรียนรู้ชุมขน 2 เป็นอาคารศูนย์เรียนรู้ชุมชนที่หมู่บ้านสร้างขึ้นมาใหม่เพื่อการขับเคลื่อนกิจกรรมศูนย์เรียนรู้โดยเฉพาะ ซึ่งอาคารดังกล่าวหมู่บ้านใช้สำหรับการจัดกิจกรรม ดังนี้
2.1ใช้สำหรับการจัดประชุม หมู่บ้านที่มีผู้เข้าร่วมประชุมเป็น จำนวนมาก ซึ่งหมู่บ้านมีการจัด เวทีประชาคมเพื่อแลกเปลี่ยน เรียนรู้ในการพัฒนาบ้านเป็น ประจำทุกเดือน
2.2 แสดงนิทรรศการ/บอร์ด เกี่ยวกับหลักการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
2.3 บอร์ด/นิทรรศการ แสดงจุดเรียนรู้ชุมชนของหมู่บ้าน/ตำบล ปราชญ์ชาวบ้าน/จุดเรียนรู้ชุมชน
หลังจากผ่านกระบวนการ สร้างความรู้ ความเข้าใจ ศูนย์เรียนรู้ชุมชนมีคณะกรรมการบริหารศูนย์ มีที่ปรึกษา
คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน ซึ่งมาจากหัวหน้าคุ้มแต่ละคุ้ม ก็ได้ดำเนิน การสำรวจข้อมูลปราชญ์ชาวบ้านของหมู่บ้าน ซึ่งผลจากการสำรวจบ้านหนองไผ่มี ปราชญ์ชาวบ้าน จำนวน 45 คน ซึ่งสามารถแยกประเภทได้ดังนี้
1) ปราชญ์ชาวบ้าน
ปราชญ์ชาวบ้านด้านเศรษฐกิจพอเพียง ประกอบด้วย
1 นายเสถียรพงษ์ ครบุรี
ปราชญ์ชาวบ้านด้านการเกษตร ประกอบด้วย
1 นายนพรัตน์ ทองหล่อ (การเพาะชำต้นไม้) 2 นายอนุชา รัตนอาภรณ์ (การเพาะปลูก) 3 นายสุธิ พานนท์ (การตอนกิ่ง)
4 นายนิรันค์ สกุลรักษ์ (การเพาะปลูกมะลิ) 5 นายสมศักดิ์ นิ่มโฉม (การเพาะปลูกมะลิ)
ปราชญ์ชาวบ้านด้านทำปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ ประกอบด้วย
1.นายสน ปานจันทร์ (ปุ๋ยหมักและน้ำหมักชีวภาพ) 2 นางสมบัติ แก้วบุตรี (ปุ๋ยหมักและน้ำหมักชีวภาพ) 3 นายเหรียญ โคกเกษม (ปุ๋ยหมักและน้ำหมักชีวภาพ) 4 นายชีพ บุญสรรค์ (ปุ๋ยหมักและน้ำหมักชีวภาพ)
ปราชญ์ชาวบ้านด้านการทำดอกไม้ประดิษฐ์ ประกอบด้วย
1 นางรำจวน ไร่นุ่น
ปราชญ์ชาวบ้านด้าน หมอเป่า ประกอบด้วย
1 นายคำ คามเขต (เป่าไฟรามทุ่ง เป่าเด็กเป็นทราง) 2 นายบุญหลาย สาละคุณ (ดับพิษแมลงกัดต่อย) 3 นายคำเจียน บุญไทย (สูนฝี)
4 นายสุวิทย์ คำบุรี (พ่นดับพิษไฟ) 5 นายเล็ก คำบุรี (เป่าสุนัขกัด) 6 นายเพลิน ลายเขียน (พ่นตาแดง แมลงกัดต่อย)
7 นายอัย ประสาทสิทธิ์ (หมอพ่นดับพิษไฟ แมลงกัดต่อย) 8 นายเจริญ ประสาทประสิทธิ์ (หมอพ่นดับพิษไฟ แมลงกัดต่อย)
9 นายสำราญ ประสาทประสิทธิ์ (หมอพ่นดับพิษไฟ แมลงกัดต่อย) 10 นายบุญทรง ประสาทประสิทธิ์ (หมอพ่นดับพิษไฟ แมลงกัดต่อย)
11 นางประกอบ กรอกกระโทก (หมอเป่าแมลงกัดต่อย) 12 นายมี ดังขุนทด (หมอเป่าสุนัขกัด)
ปราชญ์ชาวบ้านด้านตัดเย็บเสื้อผ้า
1 นางราตรี อยู่เย็น 2 นางราวี บุญยิ่งบูรพา
ปราชญ์ชาวบ้านด้านนวดแผนโบราณ ประกอบด้วย
1 นางสาย จันทร์เชย 2 นางเสาวนีย์ เพ็งเมือง 3 นางสำราญ ยิ้มไธสงค์
ปราชญ์ชาวบ้านด้านการจักสาน ประกอบด้วย
1 นางสมพร ปัญญาทรัพย์ 2 นายหิรัญ สิงห์ขาว 3 นายมั่น โพธิ์สวัสดิ์
ปราชญ์ชาวบ้านด้านการร้อยมาลัย ประกอบด้วย
1 นางละมูล ประสงค์ผล 2 นางพอตา ผลเสงี่ยม 3 นางบังอร พร้อมไธสงค์
ปราชญ์ชาวบ้านด้านการถักแห สวิง ประกอยด้วย
1 นายสน เพ็งเมือง 2 นายสำรอง ช่วยทำ 3 นายกอง ยืนสุข
ปราชญ์ชาวบ้านด้านศิลปะมวยไทย ประกอบด้วย
1 นายสุวัฒน์ สีลาดเลา
ปราชญ์ชาวบ้านด้านการทำขนมไทย อาหาร ประกอบด้วย
1 นางฉลอง คงหาญ 2 นางโสภา พร้อมไธสงค์ 3 นางทัศนีย์ หมั่นเขตกิจ
ปราชญ์ชาวบ้านด้านการทำน้ำยาเอนกประสงค์ ประกอบด้วย
1 นางนงเยาว์ ภู่จำรูญ
ปราชญ์ชาวบ้านด้านการรักษาผู้ป่วยแขน ขาหัก ประกอบด้วย
1 นายประจวบ กลัดแป้น
ปราชญ์ชาวบ้านด้านช่างสร้างบ้าน ประกอบด้วย
1 นายนิ่ม บุษบา
ปราชญ์ชาวบ้านด้านหมอดูดวงชะตา ประกอบด้วย
1 อาจารย์สุธิดา เสถียร
2) จุดเรียนรู้ชุมชน และเมื่อคณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชน ได้มาวิเคราะห์ความรู้ ความสมารถปราชญ์ที่สามารถถ่ายทอดความรู้และกำหนดเป็นจุดเรียนรู้ของชุมชนได้ ดังนี้
2.1. จุดเรียนรู้การดำเนินชีวิตตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นจุดเรียนรู้เกี่ยวกับการนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน
โดย นายเสถียรพงษ์ ครบุรี
บ้านเลขที่ 153 หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์

2.2. จุดเรียนรู้กองทุนชุมชน เป็นจุดเรียนรู้เกี่ยวกับการดำเนินงานกองทุนชุมชนที่ประสบความสำเร็จ มีการบริหารที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งได้แก่ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต กองทุนหมู่บ้าน กองทุน กข.คจ.ประจำหมู่บ้าน
โดย คณะกรรมการกองทุนชุมชน
บ้านหนองไผ่ หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์

2.3. จุดเรียนรู้ชมรมปลูกมะลิ เป็นจุดสำหรับการเรียนรู้การปลูกมะลิที่มีคุณภาพและเป็นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้ของสมาชิกกลุ่มปลูกมะลิของบ้านหนองไผ่
โดย คณะกรรมการชมรมปลูกมะลิ
บ้านหนองไผ่ หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์


2.4. จุดเรียนรู้การเลี้ยงกบ เป็นจุดสำหรับการเรียนรู้สำหรับการเลี้ยงกบเพื่อจำหน่าย เทคนิคการเลี้ยงกบให้มีคุณภาพ

โดย นายเสถียรพงษ์ ครบุรี
บ้านเลขที่ 153 หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์

2.5. จุดเรียนรู้การจักสาน เป็นจุดเรียนรู้เกี่ยวกับการจักสานภาชนะต่างๆ สำหรับไว้ใช้สอย โดยใช้วัสดุไม้ไผ่

โดย นางสมพร ปัญญาทรัพย์
บ้านเลขที่ 57 หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์

2.6. จุดเรียนรู้นวดแผนโบราณ เป็นการสอน การเรียนรู้วิธีการนวดแผนโบราณ

โดย นางสำราญ ยิ้มไธสงค์
บ้านเลขที่ 43 หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์

2.7. จุดเรียนรู้ด้านการตลาด บ้านหนองไผ่มีการดำเนินงานศูนย์สาธิตการตลาดเพื่อให้สมาชิกมีความรู้ มีทักษะ ด้านการตลาด

โดย คณะกรรมการกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต
บ้านหนองไผ่ หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์

2.8. จุดเรียนรู้วิทยุชุมชน เป็นจุดเรียนรู้เกี่ยวกับจัดรายการทางวิทยุชุมชน การประชาสัมพันธ์ การจัดรายการ

โดย คณะกรรมการหมู่บ้าน
บ้านหนองไผ่ หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์

2.9. จุดเรียนรู้การทำปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับการทำปุ๋ยชีวภาพ น้ำหมักชีวภาพ

โดย นายชีพ บุญสรรค์
บ้านเลขที่ 130 หมู่ที่ 9
ตำบลเขาชนกัน
อำเภอแม่วงก์ จังหวัดนครสวรรค์

ข้อมูล ข่าวสาร ภายในศูนย์การเรียนรู้ชุมชน
ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ นอกจากมีการจัดจุดเรียนรู้เพื่อให้ความรู้ เพื่อการถ่ายทอดความรู้ในด้านต่างๆ โดยปราชญ์ชาวบ้านที่มีอยู่ในหมู่บ้านแล้ว ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ยังให้บริการด้านข้อมูลและข่าวสารต่างๆ ดังนี้
1. ข้อมูลความจำเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) ข้อมูล กชช.2ค ซึ่งเป็นข้อมูลของหมู่บ้านและครัวเรือน เพื่อแสดงให้ครัวเรือนเห็นว่า ครัวเรือน/หมู่บ้าน ยังมีปัญหาอะไรบ้างที่จะต้องดำเนินการแก้ไข และการนำข้อมูลไปประกอบการจัดทำแผนชุมชน
2. แผนชุมชน เป็นข้อมูล กิจกรรม/โครงการของหมู่บ้าน เพื่อการพัฒนา ซึ่งจะจัดเก็บไว้ที่ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเพื่อให้ราษฎรได้ศึกษา และนำแผนชุมชนไปใช้ประโยชน์
3. ความรู้ในด้านต่างๆ ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ มีแหล่งความรู้ที่จัดเก็บไว้ในรูป CD มากมายไว้สำหรับการศึกษาและเรียนรู้ของหมู่บ้าน เนื่องจากศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่มีระบบคอมพิวเตอร์ เครื่องฉายวีดีทัศน์ ผู้นำหมู่บ้าน คณะกรรมการบริหารศูนย์เรียนรู้ชุมชนจึงจัดให้มีการเรียนรู้ การศึกษา โดยใช้สื่อวีดีทัศน์เป็นประจำ
4. ข่าวสารด้านการตลาด/ราคาสินค้า ตามที่ได้กล่าวไว้เบื้องต้นแล้วว่าบ้านหนองไผ่ มีศูนย์สาธิตการตลาดซึ่งเป็นจุดเรียนรู้เกี่ยวกับ การตลาดของหมู่บ้าน
5. การประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสาร ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ มีจุดเรียนรู้ด้านวิทยุชุมชน ซึ่งเป็นจุดให้บริการการประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสารต่างๆ ของหมู่บ้าน และข้อมูลข่าวสารจากภายนอกเพื่อประชาสัมพันธ์ให้กับราษฎรในหมู่บ้าน/ตำบล ได้รับทราบ
6. การให้บริการ การศึกษาเอกสาร หนังสือ ภายในอาคารศูนย์เรียนรู้ชุมชนได้จัดให้มีหนังสือ เอกสารต่างๆ เพื่อให้ราษฎรเข้ามาศึกษาหาความรู้
กิจกรรมศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่
1. กิจกรรมการจัดเวทีแลกเปลี่ยน เรียนรู้ในด้านต่างให้แก่สมาชิก
2. การจุดเรียนรู้/การถ่ายทอด ภูมิปัญญาของปราชญ์ชาวบ้าน
3. การให้บริการข้อมูล ข่าวสาร
4. การเก็บ/การจัดการความรู้
5. เป็นที่ประชุม อบรม สัมมนา

รูปแบบการจัดกิจกรรมของศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ประกอบด้วย
1. การจัดแสดงข้อมูล เป็นแบบถาวร ได้แก่ ภาพกิจกรรม บอร์ด นิทรรศการ
2. การเรียนรู้จากสื่ออิเล็คทรอนิค
3. การสาธิตกิจกรรม
4. การค้นคว้า ศึกษา ด้วยตนเอง ได้แก่ จากหนังสือ เอกสาร ที่จัดไว้ให้กับสมาชิกได้ศึกษาหาความรู้
สรุปการดำเนินงาน
ศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ ถือเป็นการดำเนินงานโดยหมู่บ้านอย่างแท้จริง เป็นความต้องการของหมู่บ้านที่จะให้ศูนย์เรียนรู้ชุมชนเป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อนการพัฒนาของหมู่บ้าน เป็นที่รวบรวมภูมิปัญญา ปราชญ์ชาวบ้าน เป็นประชุม อบรม การแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของหมู่บ้าน การขับเคลื่อนศูนย์เรียนรู้ชุมชนบ้านหนองไผ่ จำเป็นจะต้องมีการขับเคลื่อนกิจกรรมต่างๆ ต่อไปอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการจัดการความรู้โดยทีมการจัดการความรู้ของหมู่บ้าน การเก็บรวบรวมองค์ความรู้ของปราชญ์ การส่งเสริมให้ราษฎรเข้ามามีส่วนร่วมและใช้ประโยชน์จากศูนย์เรียนรู้มากยิ่งขึ้น การส่งเสริมสนับสนุนให้กลุ่มเยาวชนเข้ามาร่วมกิจกรรม และประการที่สำคัญ คือ การประชาสัมพันธ์กิจกรรมของศูนย์เรียนรู้ชุมชน